ΙΕΡΗ ΚΑΤΗΧΗΣΗ

ΤΗΣ

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΗΤΟΙ

ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 

 

Υπό του

 

ΑΓΙΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΥ ΠΕΝΤΑΠΟΛΕΩΣ

 

Μεταγλώττιση στην Νεοελληνική

Υπό

Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Δ. Δράγα, δφ, δθ, δθ.

Κεφάλαιον 11ο

 

ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΡΙΑΔΙΚΟΥ ΘΕΟΥ

 

§1. Η Διδασκαλία της Εκκλησίας περί της Αγίας Τριάδας

 

1. Τι διδάσκει η Εκκλησία για τον Τριαδικό Θεό;

 

            Η Εκκλησία διδάσκει: α) ότι στην ουσία του ενός Θεού διακρίνονται τρεις υποστάσεις, δηλαδή τρία πρόσωπα (λατ. personae), ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα· β) ότι ο Πατήρ είναι η αιτία του Υιού και του Πνεύματος, του Υιού «γεννητῶς» και του Αγίου Πνεύματος «ἐκπορευτῶς»· γ) ότι ο Πατήρ «ἀχρόνως» γεννά τον Υιόν, δηλ. προαιώνια, πριν από όλους τους αιώνες, και προβάλλει το Άγιο Πνεύμα· δ) ότι ο Υιός γεννάται και το Πνεύμα το Άγιο εκπορεύεται από τον Πατέρα κατά τρόπο αίδιο· ε) ότι η Εκκλησία διδάσκει και πρεσβεύει μίαν αρχή στην θεότητα, και αναγνωρίζει μίαν αιτία [ύπαρξης] του Υιού και του Πνεύματος, τον Πατέρα· στ) ότι η άπειρη ουσία του Πατρός είναι ουσία και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και ζ) ότι ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι ένας θεός και μία αδιαίρετη ουσία και φύση.

 

§1. Περί των σχέσεων των προσώπων της Αγίας Τριάδας

 

2. Ποία είναι η σχέση μεταξύ των προσώπων της Αγίας Τριάδας;

 

Και τα τρία πρόσωπα σαν πρόσωπα της ίδιας ουσίας και φύσης έχουν τις ίδιες φυσικές ιδιότητες: πάνσοφο νου, παντοδύναμη θέληση, και αίσθημα απόλυτης και τέλειας αγάπης. Διακρίνονται μεταξύ τους μόνο από τα προσωπικά ιδιώματα τους, που είναι:

α) του Πατρός, το ότι δεν γεννιέται ούτε εκπορεύεται από κανένα, αλλά ο ίδιος είναι η αρχή και η αιτία και του εαυτού του και των άλλων δύο υποστάσεων, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι μεγαλύτερος και από τους δύο όπως είναι η αιτία σε σχέση με το αιτιατό, και μάλιστα λέγεται κεφαλή του Χριστού (1η Κορινθ. 11:3)· για το λόγο αυτό κάθε ιδιότητα και ενέργεια της θείας ουσίας αποδίδεται σ’ αυτόν, ως την πρώτη ή προκαταρκτική αιτία, και επειδή εκείνος έχει την θεότητα από τον εαυτόν του για αυτό ονομάζεται στην Αγία Γραφή ο Θεός κατ’ εξοχήν. «Καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν... ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν» (Ἰωάν. 1:1,2)· «ὁ δὲ Θεὸς τῆς εἰρήνης» (Εβρ. 13:20) κτλ. ή Θεός «τέκνα Θεοῦ γενέσθαι ... ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν» (Ιωάν. 1:12,13).

β) Ούτε όμως ο Υιὸς είναι λιγότερο Θεός. «Καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος» (Ιωάν. 1:1)· «ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ὁ ὤν ἐπὶ πάντων Θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας Ἀμήν»  (Ρωμ. 9:5)· «πρὸς δὲ τὸν Υἱὸν, ὁ θρόνος σου ὁ Θεός, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος» (Εβρ. 1:8) κτλ.

γ) Και το Άγιο Πνεύμα, το οποίο έχει την ίδια απαράλλακτη θεία ουσία, είναι Θεός –«εἶπε δὲ Πέτρος, Ἀνανία, διὰ τί ἐπλήρωσεν ὁ Σατανᾶς τὴν καρδίαν σου ψεύσασθαί σε τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον καὶ νοσφίσασθαι (να κρατήσεις για τον εαυτόν σου) ἀπὸ τῆς τιμῆς του χωρίου (από το αντίτιμο του κτήματος); οὐχὶ μένον σοι ἔμενε, καὶ πραθὲν ἐν τῇ σῇ ἐξουσίᾳ ὑπῆρχε; Τί ὅτι ἔθου ἐν τῇ καρδίᾳ σου τὸ πρᾶγμα τοῦτο οὐκ ἐψεύσθω ἀνθρώποις, ἀλλὰ τῷ Θεῷ» (Πράξ. 5:3,4).

 

§3. Περί της υπαρκτικής και οικονομικής Αγίας Τριάδας

 

Η Αγία Τριάδα αποκαλείται «υπαρκτική» όταν θεωρείται σε σχέση προς τον εαυτόν της. Αποκαλείται όμως και «οικονομική» στη σχέση της προς την δημιουργία και ιδιαίτερα προς τον άνθρωπο και την σωτηρία του. Η σχέση αυτή της Αγίας Τριάδας προς την δημιουργία και ιδιαίτερα τον άνθρωπο είναι η αγάπη, ακόμη και προς τους αμαρτωλούς ανθρώπους και τους μη άξιους αγάπης. Υπό την οικονομική αυτή άποψη το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας αποκαλείται υιός Λόγος του Πατρός, ή απλά ο Λόγος, εφ’ όσον αυτός είναι το στόμα του Πατρός για τους ανθρώπους, η πλήρης και ταχεία αποκάλυψη του, μέσω του οποίου ο Θεός Πατήρ αποκάλυψε τον εαυτόν του, τις βουλές και τα μυστήρια του στους ανθρώπους. Επίσης σε αυτήν την οικονομική άποψη το τρίτο πρόσωπο, το Άγιο Πνεύμα, ονομάστηκε έτσι από την ενέργειά του μέσα στην πνευματική κτίση. Ονομάστηκε, δηλαδή, Πνεύμα σαν πνευματικός άνεμος που γεμίζει τις καρδιές των πιστών με ζωή και πνευματική χάρη. Ονομάζεται Άγιον σε αντίθεση προς τα πονηρά και ακάθαρτα πνεύματα, που επίσης ενεργούν μέσα στον κόσμο ζητώντας να μολύνουν τον άνθρωπο. Ονομάζεται επίσης και Παράκλητος επειδή είναι προστάτης («ἀντιλήπτωρ») και βοηθός (Α Ιωάν. 2:1) των πιστών προκειμένου να εκπληρώσουν τον προορισμό τους στην γη, δηλαδή την πραγματοποίηση του θείου θελήματος.

Πρώτος ο Σωτήρας αποκάλυψε το μυστήριο της Αγίας Τριάδας καθαρά και ξάστερα. Βέβαια το μυστήριο αυτό απεικονίστηκε προκαταβολικά στην Παλαιά Διαθήκη σε χωρία και εκφράσεις που είναι καταληπτά μόνο σε μας που έχουμε φωτισθεί από το Ευαγγέλιο. Τέτοια ακριβώς είναι τα εξής:

Λέγει ο Ησαίας: «Διότι ένα παιδίον γεννήθηκε για μας, ένας Υιός μας δόθηκε, του οποίου η αρχή (η εξουσία) θα είναι στους ώμους του και το όνομά του θα είναι μεγάλης βουλής άγγελος, θαυμαστός, σύμβουλος, ισχυρός, εξουσιαστής, άρχοντας της ειρήνης, πατήρ του μέλλοντος αιώνα» (Ησ. 9:6). «Και μία ράβδος θα εξέλθει από τη ρίζα του Ιεσσαί, και ένα άνθος θα βγει από τη ρίζα του και το Πνεύμα του Θεού θα αναπαυθεί επάνω του: πνεύμα σοφίας, και σύνεσης, πνεύμα βουλής και ισχύος, πνεύμα γνώσης και ευσέβειας. Πνεύμα φόβου Θεού θα τον γεμίσει» (Ησ. 11:1-3).

Ο Ιωήλ λέγει τα εξής: «Και μετά από αυτά θα γίνουν τα εξής, θα γίνει έκχυση του Πνεύματός μου επάνω σε κάθε [ανθρώπινη] σάρκα, και οι υιοί σας και οι θυγατέρες σας και οι πρεσβύτεροί σας θα δουν όνειρα και οι νέοι σας θα αντικρίσουν οράσεις. Γιατί σε εκείνες τις ημέρες θα γίνει έκχυση του Πνεύματός  μου στους δούλους μου και στις δούλες μου, και θα δώσω τεράστια σημεία στον ουρανό, και αίμα επάνω στην γη, και φωτιά και ατμό καπνού» (Ιωήλ 2:28-30).

Άλλα παρόμοια χωρία είναι και τα εξής: Γέν. 1:2, 6:3, 8:1, 41:38, Έξοδ. 28:3, 31:3, 35:29, Αριθ. 11:26,29,31, Α Βασ. 10:6,10, 11:6, 16:13, Ψαλμ. 50:12,13, 142:12, Ησ. 40:8, 63:14, κτλ, κτλ.).

Το τριαδικό της θεότητας διδάσκεται κάπως κεκαλυμμένα στην Παλαιά Διαθήκη, στην οποία αποκαλύπτεται πάντοτε το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας. Το όνομα Ιεχωβά είναι το όνομα του Θεού πού αποκαλύφθηκε, και ο Θεός που αποκαλύφθηκε είναι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας. Αυτός είναι και ο αρχηγός της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης!

 

 

 

 

 

 

 

S A C R E D   C A T E C H I S M

 

O F   T H E EASTERN ORTHODOX CHURCH

 

I.E., OF THE ONE HOLY CATHOLIC AND APOSTOLIC CHURCH

 

By

 

ST. NEKTARIOS OF PENTAPOLIS

 

Translated from the Greek original by

Protopresbyter George Dion. Dragas PhD, DD, DTh.

 

 

Chapter 11

 

CONCERNING THE TRINITARIAN GOD

 

§1. The Doctrine of the Church Concerning the Holy Trinity

 

1. What does the Church teach about the Trinitarian God?

 

            The Church teaches: a) that in the essence (being) of God three is a distinction of three hypostaseis, i.e. three persons (Lat. Personae), the Father, the Son and the Holy Spirit; b) that the Father is the cause of the Son and the Spirit, of the Son “by way of generation” and of the Spirit “by way of procession;” c) that the Father begets the Son “timelessly,” i.e. pre-eternally, before all the ages, and projects the Holy Spirit; d) that the Son is born and the Holy Spirit proceeds from the Father equally in an eternal manner; e) that the Church teaches and holds one beginning (originating principle) in the Godhead, and recognizes one cause [of existence] of the Son and the Holy Spirit, the Father; f) that the infinite essence (being) of the Father is also the essence of the Son and the Holy Spirit; and g) that the Father, the Son and the Holy Spirit are one God and one indivisible essence and nature.

 

§2. Concerning the relations of the persons of the Holy Trinity

 

2. What is the relation between the persons of the Holy Trinity?

 

            All three persons, as persons of the same essence and nature have the same natural properties (characteristics): an always mind, an all-powerful will and the feeling of absolute and perfect love. They are distinguished from each other only by their personal properties (characteristics), which are as follows:

            a) The personal property of the Father is that he is not born nor does he proceed from anyone else, but he himself is the beginning (originating principle) and cause of both himself and of the other two hypostaseis (persons), and it is exactly for this reason that he is greater than the other two, just as a cause is in relation to its effects, and is indeed called the head of Christ (I Cor. 11:3); for this reason every property and energy of the divine essence is ascribed to him as the first or originating cause, and since he has the Godhead from himself, for this reason he is called in Holy Scripture the God par excellence. “And the Word was with [the] God … he wasdin the beginning with [the] God” (John 1:1,2).

            b) Nonetheless the Son is no lesser a God. “And the Word was God” (John 1:1). “From whom Christ is derived according to the flesh, who is God over all, blessed unto the ages, Amen” (Rom. 9:5). “And addressing the Son [he says], your throne, o God, unto the age of the age” (Hebr. 1:8) etc.

            c) And the Holy Spirit, who has the same and undifferentiated divine essence, is God: “And Peter said to Ananias, why has Satan filled your heart to lie to the Holy Spirit and to keep for his own use some of the proceeds from the land sail? While it remained unsold, did it not remain your own? Why is it that you have contrived this deed in your heart? You have not lied to men, but to God” (Acts 5:3,4).

 

§3. Concerning the existing and the economic Holy Trinity

 

            The Holy Trinity is called “existing” when it is viewed in relation to herself. Yet, she is also called “economic” in her relation to creation and especially to humanity and its salvation. This relation of the Holy Trinity to the Creation and especially to humanity is the love for all human beings even those who are sinners and unworthy of love.

In this “economic” perspective the second person of the Holy Trinity is called Son and Word of the Father or, simply, the Word, since he is the mouth of the Father for the human beings, his full and rapid revelation, through whom God the Father revealed himself, his ordinances and his mysteries to human beings.

Also in this “economic” perspective the third person, the Holy Spirit, is called thusly because of his operation in the spiritual creation. In other words, he is called “Spirit” because he is a sort of spiritual wind which fills the hearts of the believers with life and spiritual grace. He is called “Holy” in contrast to the evil and impure spirits, which also operate in the world, seeking to contaminate humanity. He is also called “Paraclete” because he is defender and helper (I John 2:1) of the faithful in their endeavor to fulfill their destiny on earth, i.e. the accomplishment of the divine will.

The Savior was the first to reveal the mystery of the Holy Trinity purely and squarely. Indeed this mystery was prefigured in the Old Testament in certain verses and expressions which can be understood only by those of us who have been enlightened by the Gospel. Such exact examples are the following:

Isaiah says: “For a child is born to us, a Son is given to us, whose authority is upon his shoulder; and his name is called the Messenger of great counsel, wonderful, counselor, mighty, conqueror, leader of peace, father of the age to come” (Isaiah 9:6). “And a rod shall come out of the root of Jesse, and a flower will emerge from its root, and the Spirit of God will rest upon him: a Spirit of wisdom, of prudence, a Spirit of will and strength, a Spirit of knowledge and piety. A Spirit of fear of God will fill him up” (Is. 11:1-3).

Joel says the following: “And after these things the following will occur, a pouring out of my Spirit upon every [human] flesh, and your sons and your daughters will and your elders will see dreams and your youth will encounter visions. Because on those days an outpouring of my Spirit will take place upon my male and female servants, and I will give mighty signs in heaven, and blood upon the earth, and fire and fume of smoke” (Joel 2:28-30).

Other similar verses are the following: Gen. 1:2, 6:3, 8:1, 41:38, Ex. 28:3, 31:3, 35:29, Num. 11:26,29,31, I Kings 10:6,10, 11:6, 16:13, Ps. 50:12,13, 142:12, Is. 40:8, 63:14, etc. etc.

The Trinitarian understanding of the Godhead is taught in a somewhat covered way in the Old Testament, in which always and everywhere the second person of the Holy Trinity is revealed. The name Jehovah is the name of God who appeared, and the God who appeared is the second person of the Holy Trinity. He is the leader of the Old and the New Testament.

 

 

DDDDDDD