THE PRESENTATION OF OUR LORD JESUS CHRIST TO THE TEMPLE

(PG 77, 1040-1050)

By

ST. CYRIL OF ALEXANDRIA (370-444)

Translated into English by

Protopresbyter George Dion Dragas, PhD, DD, DTh.,

11. Introduction: The joy of the Feast and the need to approach its meaning. There are many who have gathered to the church today, and many who have come to listen (because we see the church being full of people). The speaker, however, who is to expound the meaning of the feast, is not very great. Nevertheless, he who gives a mouth and a tongue to human beings will again supply the right concepts. As Scripture says somewhere, “Open your mouth and I will fill it up” (Ps. 80:11). Since, however, you came to the feast with earnestness, and the joy of the feast of the Lord has brought you here, with joyful torches, let us rejoice exceedingly, and let us try to approach theoretically all those things that were fulfilled, focusing from every side on all the things that confirm our faith and love for God.

2. From Christmas to the Presentation of Christ to the Temple: That is, from the Incarnation to the fulfillment of the Law. We saw –recently- an infant laying in a manger, Emmanuel. This was an infant rapped in swaddling clothes as a human being, but was praised as God by armies of holy angels, who proclaimed the Gospel of his birth to the shepherds. It was God the Father who granted to the heavenly beings as superb prize the honor to be themselves the first to proclaim the coming of Emmanuel. Today, however, we saw him coming to the temple in accordance with the laws of Moses. Or, rather, we saw God the lawgiver submitting himself as man to his own ordinances. Why this happened, is explained, of course, by the wisest Paul. “When we were infants, we were subjected to the elements of the world. But when the fullness of time came, God sent his Son, born of a woman, under the Law, in order to purchase those who had been enslaved to the Law” (Gal. 4:34).

3. Christ kept and fulfilled the Law as man in order to redeem the human beings. So then, Christ purchased from the curse of the Law those who were under the Law, but were unable to keep it. But, how did he purchase them? He did so by fulfilling the Law. And also did this in another way, i.e. by wiping the sins which resulted from the transgression of Adam, and by presenting himself to God the Father as faithful and obedient in all respects for our sake. This is indeed how Scriptures puts it: “As by the disobedience of one man the many became sinners, in exactly the same manner and by the obedience of one the many were justified” (Rom. 5:19). He bowed his neck, then, to Law along with us, and he did this by way of economy (concession), because he had to fulfill all righteousness. Exactly because he took upon himself the form of the servant, for this reason (as if he was under a yoke, due to his humanity) he paid the two drachmas to the tax-collectors, although as a Son (of God) he was by nature free and in no way a taxpayer. Therefore, when you see him keeping the Law, do not become scandalized, not should you rank the one who is free with the servants. Rather you must further understand the depth of the divine economy (concession).

4. Christ observed first the Law of the circumcision that he may himself take on the salvation of human beings by taking the name Jesus. When the eighth day had come, on which according to the custom the circiumcision of the flesh was done, he received his name according to the Law, i.e., the name Jesus, which is interpreted “Salvation of the people.” This was what God the Father had determined about his Son, when he was born of a woman according to the flesh. Exactly at that time the salvation of the people was accomplished, and not only of one people, but of many, or rather of every nation and of the entire creation which is under heaven. That was exactly the time when the circumcision took place and the calling of the name. What is paradoxical here, and what mysteries admits to that which happened for us, come to see and to investigate. 

5. The mysteries hidden in the Circumcision of Christ: Prefigurations of the Spiritual circumcision which takes place at the holy Baptism. The blessed Paul said this: “Circumcision is nothing, and un-circumcision is also nothing” (I Cor. 7:19). It is natural, of course, that some might say in response to this statement: Did the God of all, then, order through the wisest Moses that “nothing” should be observed, and, indeed, did he demand that those who fail to observe this order should be punished in hell? Yes, we would say. As regards the nature of this matter, i.e., that which is done to the flesh, we may say that it is truly nothing. It is simply impregnated with the type of a mystery (sacrament) which is not inappropriate, but obviously denotes the truth in a hidden way. Indeed, when Christ rose again from the dead on the eighth day, then he gave us the Spiritual circumcision. It was then also that God commanded the holy Apostles, “Go and make disciples of all the nations, baptizing them in the Name of the Father and of the Son and of the Holy Spirit” (Matth. 28:19). We say, therefore, that the Spiritual circumcision is done at the time of the holy Baptism, when Christ makes us partakers of the Holy Spirit. Again, a type of this (Spiritual circumcision) is that ancient Jesus (of Nun), the general who succeeded Moses. Because he led the sons of Israel to cross the Jordan and immediately after this he sat and did the circumcision to all of them using a stone as a knife. So, then, when we pass through the Jordan (i.e. when we are baptized), then Christ does to us the circumcision by the power of the Holy Spirit. He does not throw out the flesh but rather cuts the infection of the soul.

6. Following the Law of circumcision, Christ observed the Law of the Forty-day purification (Presentation) in the Temple offering the sacrifices of the Law. On the eight day, then, Christ is circumcised and then he takes his name. This is because it is at that time that we are saved through him. After this, however, they take him up to Jerusalem in order to offer him to the Lord. What a great and wondrous economy (concession) this is! “Oh the depth of wealth and wisdom and knowledge of God” (Rom. 11:33)!  He who is in the bosom of the Father, enthroned together with him, and being Son coeternal, through whom all things were made in a manner which befits God, entered into the parameters of humanity. Indeed, he offers a sacrifice, he who is offered gold and glory along with his Begetter by receiving worship from all. And what is it that he offers as first-born and male? He offered a pair of turtledoves, or two young doves, according to the narrative of the Law.

7. The typological meaning of the Forty-day Purification of Christ: Christ is offered as sacrifice and ransom for the salvation of human beings. What the turtledove is meant to denote, and what the other one, i.e. the dove, come and let us try to investigate. The first one is sweet-voiced among birds and the second, is gentle. It is exactly like these that the Savior of all came to be among us. He came as the extreme example of gentleness, and as a turtledove which captured the attention of creation under the heavens, and filled its vineyard, i.e. those of us who believed in Him, with his own sweet-voice. This is exactly what is written in the Song of Sons, “The voice of the turtledove was heard on our own earth” (2:12). Indeed, he was the one who proclaimed the divine and evangelical and saving preaching. Turtledoves and doves were offered, when he himself was offered to the Lord, and it was necessary that one should see the truth through the time and the types. It was himself, then, that Christ offered as a sweet-fragrance sop that through himself and in himself he might be able to offer us to God the Father and in this way abolish the condemnatory sentence that had been pronounced upon us, on account of Adam’s transgression and the sin which tyrannized all of us. Indeed it was us who cried from of old: “Look upon me and have mercy on me” (Ps. 24:16).

8. Christ is offered as a mediator between God and human beings. What is more pleasant than hearing that God saved the entire creation which is under heaven with the mediation of his Son which was accomplished by the Son’s becoming man like us? Indeed this much is also written: “There is One God and One mediator between God and human beings, Christ Jesus, who gave himself a ransom for many” (I Tim. 2:5-6). He willingly came down to the level of our poverty, in order to make us rich, and to earn for us what was his own. You see him, then, as one of us who is offered to the Father and follows the shadows of the Law, and sacrifices according to custom, although he does all these through his mother. Was he perhaps undetected by all in Jerusalem and escaped recognition by everyone there? How could this be the truth? Since God the Father had announced beforehand through the prophets many years ago  that the time would come when his Son would manifest himself and save those that were lost and enlighten those who dwelt in darkness.

9. The witness of the prophets and the witness of Symeon. He said, then, through one of the Prophets: “My righteousness is drawing near fast and my mercy will be manifested” (Is. 56:1)., and “my saving instrument will burn like a torch” (Is. 62:1). The mercy, however, and the righteousness is Christ. This is because we treated mercifully and were justified through him, having first been cleansed from the stains of evil-doings, through faith in him. As the torch that goes before those who are in the night and darkness, so is Christ to those who find themselves in spiritual mist and darkness, i.e. he is to them a divine light that shines inside them. For this reason the blessed prophets prayed to begranted participation in this grace. “Show us, oh Lord, your mercy and grant us the instrument of your salvation” Consequently Christ was offered in the Temple, although he was still an infant and a suckling. And so the blessed Symeon, who was honored with prophetic grace, received him in his embrace, and being filled with exceeding joy, blessed God and said: “Now let your servant depart in peace, oh Lord, for my eyes have seen your saving instrument, which you prepared before the face of all peoples, a light to the revelation of the nations and to the glory of your people Israel” (Luke 2:29-32).  

10. The Mystery of Christ, its preparation and manifestation. The Mystery of Christ was indeed prepared before the creation of the world. It was manifested, however, in the last times of the present age, and became a light to those who dwelt in darkness and deception, and had fallen into the hands of the devil. They were those who worshiped the creation instead of the Creator, who prostrated before the initially-evil dragon, and ascribed glory to the polluted multitude of the demons. Nevertheless, they were called by God the Father to come to know the Son who is the true Light. Indeed, he had said through the voice of Zachariah, “I will call them and I will accept them, because I will redeem them, and they will multiply, because they were many” (Zach. 10:8) who had been deceived, but were called through Christ. Many are also those who became accepted and were redeemed, and received the message of peace from God the Father, i.e. the acquaintance and the grace through faith in Christ.

11. The work of the Apostles and the witnesses of the OT. The divine disciples were poured among the peoples. And what was the result? Those who were afar from God, came to be near him in disposition. It is to them that the divine Paul writes and says: “Now you too who were afar, have come to be near through the blood of Christ” (Eph. 2:13). Having come to be near, they have Christ as their boast. Because it was for them that God the Father also said: “I will make them strong through the name of their Lord and God, and they will boast in his name, says the Lord” (Zach. 10:12). This is also exactly what the blessed Psalmist teaches, when he says, as if he addresses the Savior of all, “Lord, they will walk in the light of your person, they will rejoice all the day long in your name, and they will be exalted in your righteousness, because you will be the boast of their power” (Ps. 88:16-18). We also find the prophet Jeremiah crying to God, “Lord, my strength and my help, my refuge on the day of my trials. To you the nations from the ends of the earth will turn, and will say: that our fathers acquired false idols and there is nothing useful in them” (Jer. 16:19). So, Christ became light for the revelation of the nations, but also the glory of Israel. Although some of them became revilers and defiant, having a demented mind, the rest of them were saved and were glorified through Christ. The divine disciples became the first fruits for them, because the glory of their radiance circulates in the world that stretches below the heavens like a lightening. There is yet another glory for Israel, however, the fact that Christ came out them “according to the flesh”, although he is God over all and blessed in the ages, Amen.

12. What Symeon says to the holy Virgin about Christ: A sign of contradiction, a headstone, but also a stumbling-stone. Symeon blesses the holy Virgin, because she served the will of God, and accepted to undergo the pregnancy and not to follow the laws of the human nature. Although she was a virgin she gave birth, not through a man, but through the outpouring on her of the Holy Spirit. What, then, daes Symeon say about Christ? “Behold he will be set for the fall and rising of many in Israel, and also to be a sign of contradiction” (Luke 2:34). Emmanuel has been set by God the Father at the foundations of Zion as a selected stone, a headstone and precious stone. Those who believed in him were not put to shame. On the contrary, those who did not believe and refused to learn, or failed to see the mystery which is connected with his person, fell down and were smashed. This is why God the Father says elsewhere: “Behold, I place in Zion a stumbling stone and a rock of scandal, and whosoever places his faith on him will not be put to shame, but whosoever stumbles on him will be thrown away by sifting” (Is. 8:14-15).

13. The contradiction connected with Christ is due to the faithfulness or faithlessness of human beings towards him and his work on the Cross. Certainly the prophet did not give any guarantee to the Israelites, when he said: “Him you must sanctify, and He will be your light, so that you may remain faithful to Him. He will be for you your sanctification, and you will not come across him as a stumbling stone, nor like a rock on which you will fall” (Is. 8:13-14). So, then, since Israel did not sanctify Emmanuel, who was Lord and God, and did not choose to place her faith on Him, she stumbled on Him as a stone on account of her faithlessness and was shattered and fell down. There were, nevertheless, some who were raised up, those, that is, who decided to trust Him. These people were transplanted from the worship of the Law to the Spiritual worship. From having inside them a spirit of slavery, they obtained the riches of freedom, namely, the Holy Spirit. They became partakers of the divine nature, worthy of adoption, filled also with the hope of conquering the city which is above, i.e. the kingdom of heaven. The term sign of contradiction is also ascribed to the Cross, as, indeed, the wisest Paul says: “For the Jews (the Cross) is a scandal, but for the Greekks it is foolishness” (I Cor. 1:23. And elsewhere, he writes: “The word of the Cross is foolishness to those who are lost, but to us who are saved, it is the power of God that works out our salvation” (I Cor. 1:18). The sign of contradiction, then, is the following: that to those who are lost it appears to be foolishness, whereas to those who know its power it is salvation and life.

14. The little-faith (incredulity) and its consequences. Symeon also said to the holy Virgin that, “As for you, a sword will penetrate through your soul” (Luke 2:35). By the word “sword,” he meant of course the sorrow which she would experience about Christ, seeing him who was born of her to be crucified, because she would not yet know that he is stronger than death and that he would be raised from the dead. We must not wonder about the ignorance of the Virgin, because we also see the other saints to be of little faith concerning this matter. The blessed Thomas, for example, would not have accepted to believe, if he had not placed his hand on the side of the Lord –after the resurrection– and felt with his fingers the impressions of the nails, in spite of the assurances given of the other disciples that Christ was resurrected and had appeared to them. It is for our own benefit, then, that the wisest Evangelist teaches us these things, namely, what Christ underwent for our sake, when he became man and did not shrug off from taking up our poverty, because he wanted us to acknowledge him as our Redeemer, as our Lord, as our Savior and God, to whom belongs together with the Father and the Holy Spirit the glory and the dominion in the ages of the ages. Amen.

Η ΥΠΑΠΑΝΤΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

(PG 77, 1040-1050)

υπό του

ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ (370-444)

Μετάφραση στην νεοελληνική

Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Δράγα, δφ, δθ, δθ.

1. Εισαγωγικά: Η χαρά της Γιορτής και η ανάγκη να πλησιάσουμε το νόημά της. Είναι πάρα πολλοί εκείνοι που προσήλθαν στην σύναξη, και επίσης πολλοί είναι και οι ακροατές (γιατί βλέπουμε την εκκλησία κατάμεστη). Δεν είναι όμως πολύ σπουδαίος ο ομιλητής που θα σας μυήσει. Εντούτοις, Εκείνος που δίνει στον άνθρωπο και στόμα και γλώσσα, πάλι θα μας δώσει τις σωστές έννοιες. Όπως λέει κάπου η Γραφή, «Άνοιξε το στόμα σου και εγώ θα το γεμίσω» (Ψαλ. 80:11). Επειδή όμως προσήλθατε στην σύναξη με προθυμία και η χαρά της Δεσποτικής γιορτής σας συγκέντρωσε εδώ, με χαρούμενες λαμπάδες, ας πανηγυρίσουμε με χαρά, και ας προσπαθήσουμε να πλησιάσουμε θεωρητικά όλα όσα εκπληρώθηκαν, συγκεντρώνοντας από παντού όσα στερεώνουν την πίστη και την αγάπη για τον Θεό.

2. Από τα Χριστούγεννα στην Υπαπαντή: Δηλαδή από την ενανθρώπιση στην εκπλήρωση του Νόμου.  Είδαμε –πρόσφατα– ένα βρέφος να βρίσκεται ξαπλωμένο μέσα σε φάτνη, τον Εμμανουήλ. Ένα βρέφος που ήταν σπαργανωμένο σαν άνθρωπος, αλλά το υμνούσαν σαν θεό στρατιές αγίων αγγέλων. Ευαγγελίζονταν στους ποιμένες την γέννησή του. Γιατί απένειμε ο Θεός Πατέρας στα ουράνια όντα (στους αγγέλους), σαν εξαίρετο βραβείο, την τιμή να κηρύξουν πρώτα εκείνα τον Εμμανουήλ. Αλλά και σήμερα τον είδαμε να προσέρχεται σύμφωνα με τους νόμους του Μωϋσή. Ή μάλλον είδαμε τον νομοθέτη Θεό σαν άνθρωπο που υποτάσσεται στα δικά του θεσπίσματα. Το γιατί βέβαια έγινε αυτό μας το εξηγεί ο σοφότατος Παύλος. «Όταν ήμασταν νήπια, ήμασταν υπόδουλοι στα στοιχεία του κόσμου. Όταν όμως ήλθε το πλήρωμα του χρόνου, εξαπέστειλε ο Θεός το Υιό του, γεννημένο από γυναίκα, υποταγμένο στον νόμο, για να εξαγοράσει εκείνους που ήταν υποδουλωμένοι στον νόμο» (Γαλ. 4:34).

3. Ο Χριστός τήρησε και εκπλήρωσε τον Νόμο σαν άνθρωπος για να λυτρώσει τους ανθρώπους.  Ώστε λοιπόν, ο Χριστός εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου εκείνους που ήταν κάτω από τον νόμο, αλλά αδυνατούσαν να τον τηρήσουν. Αλλά πώς τους εξαγόρασε; Εκπληρώνοντάς τον. Αλλά και με άλλο τρόπο, δηλ. εξαλείφοντας τα αμαρτήματα που προήλθαν από την παράβαση του Αδάμ, και με το να παρουσιάσει τον εαυτόν του στον Θεό Πατέρα ως ευπειθή και υπάκουο κατά πάντα για χάρη δική μας. Γιατί έτσι το λέει και η Γραφή: «Όπως με την παρακοή ενός ανθρώπου έγιναν αμαρτωλοί οι πολλοί, έτσι ακριβώς και με την υπακοή ενός δικαιώθηκαν οι πολλοί» (Ρωμ. 5:19). Έσκυψε λοιπόν τον αυχένα του στον Νόμο μαζί μας, και το έκανε αυτό κατ’ οικονομία, γιατί έπρεπε να εκπληρώσει ολόκληρη την δικαιοσύνη. Eπειδή ακριβώς πήρε επάνω του την μορφή του δούλου, για αυτόν τον λόγο κατέβαλε (σαν να ήταν κάτω από ζυγό λόγω της ανθρωπότητάς του) τα δίδραχμα στους φοροεισπράκτορες, αν και σαν Υιός ήταν από την φύση του ελεύθερος, και δεν ήταν κατά κανένα τρόπο φόρο-υποτελής. Όταν λοιπόν τον βλέπεις να τηρεί τον Νόμο, να μην σκανδαλισθείς, ούτε να κατατάξεις τον ελεύθερο στους υπηρέτες. Αλλά να κατανοήσεις ακόμη περισσότερο το βάθος της θείας οικονομίας.

4. Ο Χριστός τήρησε πρώτα τον Νόμο της περιτομής: Για να αναλάβει ο ίδιος την σωτηρία των ανθρώπων, παίρνοντας το όνομα Ιησούς.  Όταν λοιπόν έφθασε η όγδοη ημέρα, κατά την οποίαν ήταν συνήθεια να τελείται η περιτομή της σαρκός, δέχτηκε σύμφωνα με τον Νόμο το όνομά του, δηλ. το Ιησούς, που ερμηνεύεται «η Σωτηρία του λαού.» Γιατί έτσι θέλησε ο Θεός Πατήρ να ονομασθεί ο Υιός του, όταν γεννήθηκε σαρκικά από γυναίκα. Τότε ακριβώς συντελέστηκε η σωτηρία του λαού, και όχι μόνον ενός λαού, αλλά πολλών, ή μάλλον κάθε έθνους και όλης της κτήσης που είναι υπό τον ουρανό. Ταυτόχρονα λοιπόν συντελέστηκε και η τέλεση της περιτομής και το κάλεσμα του ονόματος. Αλλά τι είναι το παράδοξο, ή τι μυστήρια επιδέχεται για μας αυτό που έγινε, ελάτε να δούμε και να ερευνήσουμε.

5. Τα μυστήρια που κρύβει η περιτομή του Χριστού: Προαπεικονίσεις της Πνευματικής περιτομής που γίνεται με το άγιο Βάπτισμα.  Ο μακάριος Παύλος είπε το εξής: «Η περιτομή δεν είναι τίποτε, αλλά και η ακροβυστία δεν είναι τίποτε» (Α Κορ. 7:19). Είναι βέβαια φυσικό να ανταποκριθούν μερικοί σε αυτό και να πουν: Άραγε λοιπόν ο Θεός των πάντων πρόσταξε μέσω του πάνσοφου Μωϋσή να τηρείται το τίποτε, και μάλιστα απαίτησε να τιμωρούνται στην κόλαση όσοι παραβαίνουν αυτήν την προσταγή; Μάλιστα, θα λέγαμε. Όσον αφορά στην φύση του πράγματος, δηλαδή σε αυτό που τελείται στην σάρκα, πράγματι δεν είναι τίποτε. Απλώς εγκυμονεί τον τύπο ενός μυστηρίου που δεν είναι ανάρμοστος, αλλά μάλλον δηλώνει την αλήθεια με τρόπο κρυφό. Γιατί πράγματι όταν αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών την όγδοη ημέρα τότε μας έδωσε την Πνευματική περιτομή. Τότε πρόσταξε ο Θεός τους αγίους Αποστόλους: «Πορευθείτε και μαθητεύσατε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» (Ματθ. 28:19). Λέμε λοιπόν, ότι τελείται η Πνευματική περιτομή στον καιρό του αγίου βαπτίσματος, όταν μας καθιστά ο Χριστός μέτοχους του Αγίου Πνεύματος. Και πάλιν τύπος αυτού ήταν ο αρχαίος εκείνος Ιησούς (του Ναυή), ο στρατηγός που διαδέχτηκε τον Μωϋσή. Γιατί αυτός οδήγησε τους υιούς Ισραήλ να διαβούν τον Ιορδάνη και αμέσως μετά κάθισε και τέλεσε την περιτομή σε όλους τους με πέτρινο μαχαίρι. Ώστε λοιπόν, όταν διαβούμε τον Ιορδάνη (δηλ. όταν βαπτιστούμε), τότε τελεί ο Χριστός σε μας την περιτομή με την δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Δεν αποβάλλει την σάρκα αλλά μάλλον αποκόπτει το μόλυσμα της ψυχής.

6. Μετά τον Νόμο της περιτομής ο Χριστός τήρησε τον Νόμο του Σαραντισμού στον Ναό προσφέροντας τις νομικές θυσίες. Την όγδοη ημέρα, λοιπόν, περιτέμνεται ο Χριστός, και τότε παίρνει το όνομά του.  Γιατί τότε σωζόμαστε μέσω αυτού. Μετά όμως τον ανεβάζουν στα Ιεροσόλυμα για να τον προσφέρουν στον Κύριο. Ω τι μεγάλη και θαυμαστή οικονομία! «Ω τι βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού» (Ρωμ. 11:33)! Εκείνος που είναι στους κόλπους του Πατρός, σύνθρονος με αυτόν και Υιός συναḯδιος, δια του οποίου προήλθαν τα πάντα με τρόπο που αρμόζει στον Θεό, εισήλθε στα μέτρα της ανθρωπότητας. Και μάλιστα, προσφέρει θυσία Εκείνος που χρυσώνεται και δοξάζεται μαζί με τον Γεννήτορά του με λατρείες από όλους. Και τι πρόσφερε ως πρωτότοκος και ως άρρην; Πρόσφερε ένα ζευγάρι τρυγόνια, ή δύο νεοσσούς περιστεριών, σύμφωνα με την αφήγηση του Νόμου.

7. Η τυπολογική σημασία του Σαραντισμού του Χριστού: Ο Χριστός προσφέρεται θυσία και λύτρο για την σωτηρία των ανθρώπων. Τι όμως θέλει να δηλώσει το τρυγόνι, και τι το άλλο, δηλ. το περιστέρι, ελάτε, ελάτε να το εξιχνιάσουμε. Λοιπόν, το πρώτο είναι λαλίστατο ανάμεσα στα πτηνά του αγρού, και το δεύτερο ήπιο και πράο. Έτσι ακριβώς έγινε και σε μας ο Σωτήρας των πάντων, σαν κάτοχος πραότητας στο έπακρον, και σαν τρυγόνι που κατέκλυσε την κτίση υπό τον ουρανό, και γέμισε τον αμπελώνα του, δηλαδή εμάς που πιστέψαμε σε Εκείνον, με την δική του καλλιφωνία. Αυτό ακριβώς είναι γραμμένο στο Άσμα των Ασμάτων, ότι «η φωνή του τρυγονιού ακούστηκε στην δική μας γη» (2:12). Και πράγματι Εκείνος μας απηύθυνε το θείο και ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα. Τρυγόνια και περιστέρια προσφέρθηκαν, όταν προσφέρθηκε Εκείνος στον Κύριο, και ήταν ανάγκη να προσέξει κανείς την αλήθεια μέσω του καιρού, και των τύπων.  Τον εαυτόν του, λοιπόν, πρόσφερε ο Χριστός σαν οσμή ευωδιάς, έτσι ώστε μέσω του εαυτού του και μέσα στον εαυτόν του να μπορέσει να προσφέρει εμάς στον Θεό και Πατέρα, και με τον τρόπο αυτό να καταλύσει την καταδίκη που είχε προφερθεί επάνω μας, λόγω της παράβασης του Αδάμ, και της αμαρτίας που τυράννησε όλους μας. Γιατί εμείς είμαστε που κράζουμε από παλιά: «Ἐπίβλεψε σ’ εμένα και ελέησέ με» (Ψαλμ. 24:16).

8. Ο Χριστός προσφέρεται σαν μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Τι πιο ευχάριστο υπάρχει από το να πληροφορηθεί κανείς, ότι ο Θεός έσωσε όλη την κτίση την υπ’ ουρανό με την μεσιτεία του Υιού η οποία επιτεύχθηκε με το να γίνει [άνθρωπος] σαν και εμάς; Έτσι μάλιστα είναι γραμμένο: «Ένας είναι ο Θεός και ένας ο μεσίτης μεταξύ Θεού και ανθρώπων, ο άνθρωπος Χριστός Ιησούς, που έδωσε τον εαυτόν του λύτρον υπέρ ημών» (Α Τιμ. 2: 5-6). Κατέβηκε εκούσια στο επίπεδο της φτώχιας μας, για να μας καταστήσει πλούσιους, κερδίζοντας για μας ό,τι είναι δικό του. Βλέπεις λοιπόν αυτόν σαν ένα από εμάς που προσφέρεται στον Πατέρα και ακολουθεί τις σκιές του Νόμου, και θυσιάζει σύμφωνα με το έθιμο, αν και όλα αυτά γινόντουσαν μέσω της μητέρας του. Άραγε αγνοήθηκε από όλους στα Ιεροσόλυμα, και σε κανέναν εκεί δεν έγινε γνώριμος; Αλλά πως μπορεί να είναι αυτό η αλήθεια; Αφού προκήρυξε ο Θεός και Πατήρ μέσω των προφητών πριν από πολλά χρόνια ότι θα ερχόταν ο καιρός για να εμφανισθεί ο Υιός του και να σώσει στους χαμένους και να φωτίσει τους σκοτισμένους.

9. Η Μαρτυρία των προφητών και η μαρτυρία του Συμεών. Είπε λοιπόν μέσω ενός των προφητών: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου και το έλεός μου να αποκαλυφθεί» (Ησ. 56:1), «και το σωτήριό μου θα καυτή σαν λαμπάδα» (Ησ. 62:1). Το έλεος όμως και η δικαιοσύνη είναι ο Χριστός. Γιατί ελεηθήκαμε και δικαιωθήκαμε μέσω Εκείνου, αφού καθαριστήκαμε από τους ρύπους της κακότητας, μέσω της πίστεως δηλαδή εις Αυτόν. Όπως είναι η λαμπάδα που προπορεύεται σε εκείνους που είναι στην νύχτα και στο σκοτάδι, έτσι έγινε και ο Χριστός σε εκείνους που βρίσκονται σε νοητό ζόφο και σκοτάδι, είναι για αυτούς ένα θείο φως που λάμπει μέσα τους. Για τον λόγο αυτό και οι μακάριοι προφήτες παρακαλούσαν να γίνουν μέτοχοι σ’ αυτή τη χάρη. «Δείξε μας Κύριε το έλεός Σου και δώσε μας το σωτήριό Σου.» Προσφέρθηκε συνεπώς ο Χριστός στον Ναό, αν και ήταν ακόμη βρέφος μικρό που θήλαζε. Και έτσι ο μακάριος Συμεών, που τιμήθηκε με προφητική χάρη, τον δέχτηκε στην αγκαλιά του, και αφού γέμισε από υπέρτατη χαρά, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλο Σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα Σου εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριο Σου, το οποίο ετοίμασες κατά πρόσωπον πάντων των λαών, φως εις αποκάλυψιν εθνών, και δόξαν λαού Σου Ισραήλ» (Λουκάς 2:29-32).

10. Το Μυστήριο του Χριστού, η προετοιμασία του και η φανέρωση του. Προετοιμάστηκε λοιπόν το μυστήριο του Χριστού πριν ακόμη δημιουργηθεί ο κόσμος. Φανερώθηκε όμως στους έσχατους καιρούς του αιώνα τούτου, και έγινε φως σε εκείνους που ήσαν στο σκοτάδι και στην πλάνη, και είχαν πέσει στα χέρια του διαβόλου. Ήταν εκείνοι που λάτρευαν την κτίση αντί για τον Κτίστη, προσκυνούσαν τον αρχέκακο δράκοντα, και απόδιδαν την δόξα στο ακάθαρτο πλήθος των δαιμόνων. Αλλά καλέστηκαν όμως από τον Θεό Πατέρα για να γνωρίσουν το Υιό, που είναι το φως το αληθινό. Είπε, λοιπόν, μέσω της φωνής του Ζαχαρία: «Θα τους καλέσω και θα τους δεχθώ, γιατί θα τους λυτρώσω, και θα πληθύνουν, γιατί ήταν πολλοί» (Ζαχ. 10:8) οι πλανημένοι, αλλά καλεσμένοι δια του Χριστού. Είναι πολλοί επίσης εκείνοι που έγιναν δεκτοί και λυτρώθηκαν, και πήραν το μήνυμα της ειρήνης από τον Θεό και Πατέρα, δηλ. την εξοικείωση και την χάρη δια της πίστεως εις τον Χριστό.

11. Το έργο των Αποστόλων και οι μαρτυρίες της Παλαιάς Διαθήκης. Ξεχύθηκαν λοιπόν οι θεσπέσιοι μαθητές ανάμεσα στους λαούς. Και τι βγήκε από αυτό; Εκείνοι που ήταν μακριά από τον Θεό, ήρθαν κοντά του ως προς την διάθεση. Σ’ αυτούς γράφει και ο θεσπέσιος Παύλος και λέει: «Τώρα πια και εσείς που ήσασταν μακριά, γίνατε πλησίον με το αίμα του Χριστού» (Εφ. 2:13). Έχοντας γίνει πλησίον, έχουν σαν καύχημά τους τον Χριστό. Γιατί είπε επίσης για αυτούς ο Θεός και Πατήρ: «Θα τους καταστήσω δυνατούς με το όνομα Κυρίου του Θεού τους, και θα καυχηθούν στο όνομά του, λέγει ο Κύριος» (Ζαχ. 10:12). Αυτό ακριβώς διδάσκει και ο μακάριος ψαλμωδός όταν λέγει, σαν να απευθύνεται στον Σωτήρα όλων: «Κύριε, με το φως του προσώπου σου θα πορευθούν, και στο όνομά σου θα αγαλλιάζουν όλη την ημέρα, και με την δικαιοσύνη Σου θα εξυψωθούν διότι Εσύ είσαι το καύχημα της δύναμής τους» (Ψαλμ. 88:16-18). Βρίσκουμε επίσης τον προφήτη Ιερεμία να κράζει προς τον Θεό, «Κύριε ισχύς μου και βοήθειά μου, και καταφυγή μου την ημέρα των δοκιμασιών. Σε Σένα θα στραφούν τα έθνη από τα πέρατα της γης και θα πουν: Ότι οι πατέρες μας απόκτησαν ψεύτικα είδωλα και ότι δεν υπάρχει τίποτε το χρήσιμο σ΄ αυτά» (Ιερ. 16:19). Έγινε λοιπόν ο Χριστός φως για να αποκαλυφθούν τα έθνη, αλλά και η δόξα του Ισραήλ. Γιατί αν και έγιναν μερικοί από αυτούς υβριστές και απειθείς, έχοντας μια διάνοια γεμάτη ασυνεννοησία, όμως σώθηκαν οι υπόλοιποι, και δοξάστηκαν μέσω του Χριστού. Απαρχή σ’ αυτούς έγιναν οι θεσπέσιοι μαθητές, των οποίων η δόξα της λάμψης κυκλοφορεί σαν αστραπή στον κόσμο που απλώνεται κάτω από τον ουρανό. Υπάρχει όμως και μια άλλη ακόμη δόξα για τον Ισραήλ, το ότι από αυτούς προήλθε ο Χριστός «κατά σάρκα», αν και είναι Θεός πάνω σε όλους, και ευλογητός στους αιώνες, Αμήν.

12. Τι λέει ο Συμεών στην αγία Παρθένο για τον Χριστό: Σημείο αντιλεγόμενο, λίθος ακρογωνιαίος αλλά και λίθος προσκόμματος. Ευλογεί επίσης ο Συμεών την αγία Παρθένο, επειδή υπηρέτησε την βουλή του Θεού, και δέχτηκε να υποστεί τον τόκο και να μην ακολουθήσει τους νόμους της ανθρώπινης φύσης. Γιατί αν και ήταν παρθένος γέννησε, όχι από άνδρα, αλλά γιατί επιφοίτησε σ’ αυτήν το Άγιο Πνεύμα. Τι λοιπόν λέει ο προφήτης Συμεών για τον Χριστό; «Ιδού αυτός έχει τεθεί για την πτώση και την ανύψωση πολλών μέσα στον Ισραήλ. Και για να είναι σημείο αντιλεγόμενο» (Λουκάς 2:34). Έχει τεθεί από τον Θεό Πατέρα ο Εμμανουήλ στα θεμέλια της Σιών σαν εκλεκτός λίθος, ακρογωνιαίος και πολύτιμος. Και όσοι πίστεψαν σ’ Αυτόν δεν ντροπιάστηκαν. Αντίθετα, όμως, όσοι απίστησαν και δεν θέλησαν να μάθουν, ή δεν κατόρθωσαν να δουν το μυστήριο που συνδέεται με το πρόσωπό του, έπεσαν και συντρίφτηκαν. Για αυτό λέει κάπου αλλού ο Θεός και Πατήρ: «Ιδού θέτω στην Σιών λίθο προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, και όποιος εναποθέσει την πίστη του σ’ αυτόν δεν θα ντροπιαστεί, όποιος όμως σκοντάψει σ’ αυτόν θα περάσει από κόσκινο» (Ησ. 8:14-15). 

13. Η αντιλογία για τον Χριστό οφείλεται στην πίστη ή απιστία των ανθρώπων προς Εκείνον και το έργο του επάνω στον Σταυρό. Δεν έδωσε βέβαια καμιά εγγύηση στους Ισραηλίτες ο προφήτης όταν είπε: «Αυτόν θα αγιάσετε και αυτός θα είναι το φως σου, ώστε αν μείνεις πιστός σ’ Αυτόν, Εκείνος θα είναι για σένα ο αγιασμός σου, και δεν θα τον συναντήσεις σαν λίθο στον οποίο θα σκοντάψεις, ούτε σαν πέτρα στην οποία θα πέσεις» (Ησ. 8:13-14). Ώστε λοιπόν, επειδή ο Ισραήλ δεν αγίασε τον Εμμανουήλ που ήταν Κύριος και Θεός, ούτε θέλησε να θέσει την πίστη του σ’ Αυτόν, σκόνταψε επάνω του σαν σε λίθο εξ αιτίας της απιστίας του, και συντρίφτηκε και κατάπεσε. Υπήρξαν όμως πολλοί που σηκώθηκαν, δηλαδή εκείνοι που δέχτηκαν να τον εμπιστευθούν. Γιατί αυτοί μεταφυτεύτηκαν από την νομική λατρεία στην πνευματική. Και από του να έχουν μέσα τους ένα πνεύμα δουλείας, απόκτησαν τον πλούτο της ελευθερίας, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα. Έγιναν κοινωνοί της θείας φύσης, άξιοι υιοθεσίας, και κάτοχοι της ελπίδας ότι θα κατακτήσουν και την άνω πόλη, δηλ. την βασιλεία των ουρανών. Αντιλεγόμενο σημείο ονομάζεται βέβαια ο Σταυρός, όπως άλλωστε γράφει ο σοφότατος Παύλος: «Για τους Ιουδαίους είναι σκάνδαλο, και για τους Έλληνες μωρία» (Α Κορ. 1:23). Και κάπου αλλού, γράφει, «Ο λόγος του Σταυρού είναι μωρία για αυτούς που χάνονται, για εμάς όμως που σωζόμαστε είναι η δύναμη του Θεού που εργάζεται την σωτηρία μας» (Α Κορ. 1:18). Το σημείο λοιπόν της αντιλογίας είναι το εξής: ότι, σε εκείνους που χάνονται φαίνεται ότι είναι μωρία, ενώ σε εκείνους που έχουν γνωρίσει την δύναμη του, είναι σωτηρία και ζωή.

14. Η ολιγοψυχία και οι επιπτώσεις της. Είπε επίσης ο Συμεών στην αγία Παρθένο ότι, «Σε Σένα την ίδια θα διαπεράσει την ψυχή σου μια ρομφαία» (Λουκάς 2:35). Με την λέξη ρομφαία εννοούσε βέβαια την λύπη που θα αισθανόταν για τον Χριστό, βλέποντάς να σταυρώνεται εκείνος τον οποίο γέννησε, επειδή δεν θα γνώριζε ακόμη ότι θα ήταν μεγαλύτερος από τον θάνατο και θα ανασταινόταν εκ νεκρών. Δεν πρέπει να απορήσεις για την άγνοια της Παρθένου, γιατί βλέπουμε και τους άλλους αγίους να ολιγοψυχούν σχετικά με το θέμα αυτό. Ο μακάριος Θωμάς, για παράδειγμα, αν δεν έβαζε το χέρι του στην πλευρά του –μετά την ανάσταση– και δεν ψηλάφιζε τα υποτυπώματα των καρφιών, δεν θα δεχόταν να πιστέψει, παρά τις διαβεβαιώσεις των άλλων μαθητών, ότι είχε αναστηθεί ο Χριστός και μάλιστα είχε φανερωθεί σ’ αυτούς. Για την δική μας ωφέλεια, λοιπόν, μας διδάσκει όλα αυτά ο σοφότατος Ευαγγελιστής, δηλ. όσα  υπέφερε ο Υιός για μας και για χάρη μας, όταν ενσαρκώθηκε και δεν απαξίωσε να αναλάβει την δική μας φτώχια, έτσι ώστε να τον δοξολογήσουμε σαν τον Λυτρωτή μας, σαν Κύριο, σαν Σωτήρα και Θεό, διότι σ’ Αυτόν και στον Θεό Πατέρα ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με το Άγιο Πνεύμα εις τους αιώνας των αιώνων, ΑΜΗΝ.